Nedir.Org*
Sponsorlu Bağlantılar
admin

Toplumsal Değişme Nedir


Resim Ekle Dosya Ekle Video Ekle Soru Sor Bilgi Ekle
Toplumsal yapının ve onu oluşturan toplumsal ilişkiler ağının ve bu ilişkileri belirleyen toplumsal kurumların değişmesine toplumsal değişme denir. Bir toplumdaki toplumsal ilişkilerde, kurumlarda ve yapıda belirli bir durumdan ya da varlık biçiminden başka durum ya da biçime geçişe "toplumsal değişme" denir. Toplumsal değişme nedeni insanlığın bilgi ve deneyim birikiminin artması olabildiği gibi, savaşlar veya doğal felaketlerden sonra yaşanan bir yıkım da olabilir.

Her toplumsal değişme, belirli bir zaman diliminde somut, fiziksel ve kültürel bir çerçevede birtakım insanlar arasında geçer. Değişme bir süreçtir. Değişmenin yönü ilerleme olduğu gibi gerileme de olabilir.

Değişme bir durumdan daha iyi bir duruma geçiş biçiminde ise "ilerleme", birden fazla yönde olursa "gelişme" olur.

1- Değişmeyle İlgili Temel Kavramlar

a. Evrim

Toplum yapısında meydana gelen yavaş, sürekli ve ileri dönük değişmelerdir. Evrim, toplumdaki kurum ve ilişkilerde boşluğa yol açmaz. Bir kurum ya da ilişki değişirken alternatifi de oluşur. Evrimde aşamalı bir değişim modeli vardır. Böylelikle toplumsal değişiklik büyük boyutlu krizlere neden olmaz.

Örneğin: Türkiye’de modern toplumun gelişimi sanki hiç yokmuş gibi görünse de geride bıraktığımız 20 yıla baktığımızda değişim daha iyi anlaşılır.

Ancak evrimsel değişimin eski toplum yapısındaki öğeleri tam anlamıyla değiştiremediği yolunda eleştiriler de vardır.

b. Devrim (İnkılap)

 Bir toplumda birikmiş olan değişim isteğinin bir anda ortaya çıkarak varolan tüm toplumsal kurumları ve ilişki biçimlerini kökünden değişmesine neden olan toplumsal değişim biçimidir. Devrimde sıçramalı bir değişim modeli vardır. Bu şekilde eleştirilen eski yapı tümüyle değişmiş olur.

Örneğin: Cumhuriyet Devrimi, Bolşevik Devrimi…

Ancak plansız bir devrim sürecinin toplumu felakete sürükleyebileceği yolunda eleştiriler de vardır.

2- Toplumsal Değişmeyi Açıklayan Yaklaşımlar

Toplumların geçirmiş oldukları değişimi açıklamak için, geçmiş tarih süreci incelenir. Ancak bu inceleme üç faklı tarih sürecinde yapılır.

Bunlar:
a. Büyük Boy Kuramlar: Çok uzun tarih dönemlerini inceleyerek toplumsal değişimi açıklamaya çalışırlar.
Örneğin: Ortaçağ, İlkçağ gibi çağların ya da uygarlıkların incelenmesini kapsayan araştırmalar.

b. Orta Boy Kuramlar: Yaklaşık olarak 30 – 50 yıllık bir tarih dönemini ele alarak toplumsal değişimi açıklamaya çalışırlar.
Örneğin: Türkiye’de planlı ekonominin 30 yılı, Cumhuriyetin son 50 yılı gibi araştırmalar.

c. Küçük Boy Kuramlar: Çok kısa vadede meydana gelmiş toplumsal değişimleri incelerler.
Örneğin: Türkiye’ye renkli televizyonun girişi, 8 yıllık zorunlu eğitime geçiş gibi araştırmalar.

3- Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler

Toplumsal değişmeye etki eden temel unsurlar

a. Fiziksel Çevre

Toplumun yaşadığı bölgedeki tüm yer üstü ve yer altı kaynakları ve bölgenin iklime dayalı özellikleri toplumun yaşam biçimini etkiler. Özellikle doğada meydana gelen deprem, sel, salgın hastalıklar çevre ile nüfus arasındaki dengeyi bozar, toplumsal yaşam biçimini belirler.

Örneğin: 17 Ağustos Depreminin ardından Türkiye’de yerleşim birimlerine yaklaşımın değişmesi.

b. Bilim ve Teknoloji

Makineleşme, iletişim araçlarındaki gelişmeler, ulaşım olanaklarının artması, gibi faktörler insan ve toplum yaşamını büyük ölçüde değiştirebilir. Teknolojinin en önemli görevi insanın doğayı denetlemesine yardımcı olmaktır. Bu amaçla insan yaşamını kolaylaştırıcı araçlar sağlarken bu araçların kullanımı, kendisine özgü biçim ve kuralları beraberinde getirir.

Örneğin: Sanayi Devrimi, matbaanın icadı…

c. Kültür

 Toplumdaki bireylerin tutum ve davranışları, düşüncelerinde meydana gelen farklılaşmalar toplumsal değişmeye yol açar.

Örneğin: toplumsal hoşgörünün artmasıyla birlikte Türkler ve Yunanlılar arasındaki birbirlerine düşmanca yaklaşımlarının azalması.

d. Demografi (Nüfus Hareketleri)

 Nüfusun çokluğu, azlığı, yapısının nitelikleri (yaş, cinsiyet, eğitim), iç ve dış göçler, kentleşme gibi faktörler toplumsal değişmeyi etkiler.

Örneğin: Türkiye’nin doğusundaki şehirlerden batısındaki şehirlere doğru olan göçler sonucunda, batıdaki şehirlerde ucuz işgücünün artması ve buradaki ticaretin gelişmesi, doğudaki şehirlerde işgücü yetersizliği nedeniyle ekonomik durgunluğun başlaması.

e. Ekonomi

İnsanlar arasındaki ilişki biçimlerini belirleyen önemli faktörlerden birisi de ekonomidir. Gerek ülke içerisinde, gerekse de ülke dışında gelişen ekonomik değişimler, bu değişimlerin etki ettiği toplumlardaki yapı ve kurumları da değiştirir.

Örneğin: II. Dünya Savaşı sırasında yaşanan kıtlık sırasında Türkiye’de gıda maddelerinin ancak karne ile temin edilmesi.





4- Toplumsal Değişme Tipleri

a. Serbest Toplumsal Değişmeler

Kültürler arası etkileşimde, kültürlerin herhangi bir baskı olmaksızın birbirlerini etkilemesidir. Ekonomik, kültürel vb. alanlarda toplumlar arasında yapılan anlaşmalar, alışverişler buna iyi bir örnektir.

b. Müdahale Yoluyla Toplumsal Değişmeler

Topluma belirli bir etki mekanizması tarafından yön vermek suretiyle yapılan değişimlerdir. Planlanmış bir çerçeve içerisinde olur. İki biçimde yapılmaktadır.

Bunlar:

1. Demokratik Planlı Değişme

Toplumsal değişme sürecine akılcı yoldan yön verilir. Eğitim araç olarak kullanılır. Kitle iletişim araçlarından yararlanılır. Bireylerde istenilen yönde bilgi, davranış değişikliğine yol açabilir.

2. Baskı Yoluyla Değiştirme

Davranış ve bilgi değişikliği zorla oluşturulur. Özgürlükler kısıtlanır. Sonrasında, toplumda içe dönük insan sayısı artar. Kişilikli, kendine güvenen insan sayısı azalır.

Toplumsal Değişmeyi Kolaylaştıran Faktörler

• Toplumun kanı ve inançlarıyla çatışmayan, onlarla uyumlu yeni öğeler toplumda hızlı benimsenir.
• Ekonomik yönden kalkınmış, yapısal sorunlarını çözümlemiş toplumlarda değişme daha çabuk olur.
• Başka toplumlarla kurulacak sıkı ve sürekli ilişkiler topluma farklı düşüncelerin girmesini sağlayacağı için değişimi hızlandırır.
• Bir toplumda çocuklar gençlere, gençler de yaşlılara oranla değişmeyi daha çabuk benimserler.
Savaş, güç, işgal gibi dış etmenlerin yoğun olması.

Toplumsal Değişmenin Meydana Getirdiği Sorunlar

Toplumlar canlı birer organizma gibi sürekli değişirler. Ancak yaşadıkları değişme hızı toplumdan topluma değişiklik gösterir. Geleneksel toplumlar daha yavaş, endüstriyel toplumlar daha hızlı bir değişebilir. Değişmeyen hiçbir toplum yoktur. Değişme bazı toplumsal sorunlara çözüm getirirken, bazen de birtakım sorunları beraberinde getirir. Hızlı değişmelerde ancak toplumun tüm öğelerinde bir uyum varsa sorunsuz bir değişim söz konusudur.

Toplumsal kurumlar, gelenekler, örfler ve hatta bireyler değişen bir toplumda, değişmelere direnç gösterebilirler. Sonuçta kurumların işleyememesi, kültürel değerlerin kuşaktan kuşağa aktarılamaması, bireylerden beklenen rollerin yerine getirilmemesi, kurallara uymama gibi sorunlar ortaya çıkar. Böylece toplumsal değişme süreci, hem toplumun varlığını koruma, hem de bu varlığı tehlikeye düşürme yönünde etkiler yapabilmektedir. Ancak değişmenin kaçınılmaz, sürekli ve gerekli bir süreç olduğu da bilinmelidir.

Sanayi Öncesi Toplumlarda Sanayileşme İle Meydana Gelen Önemli Bazı Değişmeler

Tüketim için üretimin yerini, pazar için üretim alır.
• Ticaretle, küçük işletmelerin yerini büyük işletmeler alır.
• El zanaatları giderek yok olurken yerini büyük çapta üretim yapan makinelere dayalı üretim alır.
• Ulaşım ve iletişim olanakları gelişir.
• Kırsal kesimden kentlere hızlı göç yaşanır.
• Dinsel eğitimin yerini laik eğitim alır.
• Baskıcı siyasal yapılar, demokratik yapıya dönüşür.
• Aile yapısı ataerkil aileden, yoğun olarak çekirdek aileye dönüşür.
• Yüz yüze birincil ilişkilerin yerini ikincil ilişkiler alır.
• Uluslararası ekonomik ve kültürel ilişkiler artar.

Toplumsal Değişme Örnekleri

1. Berlin Duvarının Yıkılışı
2. Cumhuriyet Devrimi ve Bolşevik Devrimi
3. Sanayi Devrimi
4. Fransız İhtilali
5. Birinci ve İkinci Dünya Savaşı
6. Depremler
7. Büyük İcatlar (Elektirik, Telefon, İnternet bulunması ve yaygınlaşması gibi)



2014-02-19 00:00:00 Sosyoloji

Bağlantılı Yazılar
01 | Toplumsal Hareketlilik

"Hareketlilik" kavramı, toplumdaki birey ya da grupların fiziksel ya da toplumsal çevredeki herhangibir hareketini ifade eder. Genel olarak yer,.. - Devamını Oku..

02 | Toplumsal Norm

Toplumsal Norm Nedir ?Bir toplumda insanları belli olaylar karşısında nasıl davranmaları gerektiğini belirleyen öyle davranmaya zorlayan.. - Devamını Oku..

03 | Toplumsallaşma

Toplumsallaşma, bir diğer kullanılan adı ile sosyalizasyon, toplumun mevcut değer ve normlarının bireylere öğretilmesi süreci olarak.. - Devamını Oku..

04 | Toplumsal Statü

Bireyin toplum içinde işgal ettiği mevki (konum) statü denir. Başka bir deyişle statü bireye toplum içinde hak ve sorumluluklar yükleyen.. - Devamını Oku..

05 | Toplumsal Tabakalaşma

Bir toplumda tabakalaşma sınıflar arası farklılaşmadan doğar tabakalar arasındaki bireyler arasında farklılaşma görülebileceği gibi.. - Devamını Oku..

Toplumsal Değişme Resimleri

  • 4
    Toplumsal değişmenin itici güçleri 1 ay önce
    Toplumsal değişmenin itici güçleri
  • 1
    Değişme Nedir & Toplumsal Değişme Nedir 1 ay önce
    Değişme Nedir & Toplumsal Değişme Nedir
  • 1
    Toplumsal Değişmenin Özellikleri Nelerdir 1 ay önce
    Toplumsal Değişmenin Özellikleri Nelerdir

Toplumsal Değişme Sunumları

  • 1
    Dosyayı Göster
    1 ay önce
    Toplumsal değişme nedir ödevi slayt sunum pptx (powerpoint) indir
    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    TOPLUMSAL DEĞİŞMEwww.nedir.org

    2. Sayfa
    TOPLUMSAL DEĞİŞMEToplumsal değişme; toplumsal ilişkilerde, sosyal kurumlarda, sosyal tabakalaşma biçimlerinde kısacası sosyal yapılarda meydana gelen farklılaşmadır. Yani bir sosyal yapıdan başka bir sosyal yapıya geçiştir. Mesela; geniş aile yapısından çekirdek aile yapısına geçiş, sosyalist ekonomik sistemden kapitalist ekonomik sisteme geçiş birer toplumsal değişmedir.

    3. Sayfa


    4. Sayfa
    TOPLUMSAL DEĞİŞMENİN ÖZELLİKLERİHer toplumda görülür.İlerlemeler biçiminde olabildiği gibi gerilemeler biçiminde de olabilir.(Tek yönlü değişmez.)Toplumsal yapının her alanında aynı anda gerçekleşmez.Belirli bir alandaki değişme zincirleme olarak diğerlerini de yansır.Toplumsal yapının öğeleri arasında karşılıklı etkileşime yol açar.Fiziksel çevre etkenlerinden ya da toplumsal çevre etkenlerinden kaynaklanır.

    5. Sayfa


    6. Sayfa
    Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler 1. Fiziki çevre faktörü: İklim özellikleri (kuraklık, soğuk, sıcak olması), doğa ve afet olayları (deprem, tsunami, su baskınları), yeryüzü şekilleri (arazinin dağlık, engebeli, düz olması), toprağın özelliği (verimli olup olmaması), yeraltı ve yer üstü zenginliklere sahip olup olmaması vb. insanların yaşantıları üzerinde birçok etkide bulunurlar. Mesela; Eskimoların tüm hayatını, iklim şartlarına göre düzenlemesi, Mısır ve Mezopotamya uygarlıklarının verimli su kaynaklarının çevrelerine yerleşmeleri gibi. Örneğin: 17 Ağustos Depreminin ardından Türkiye’de yerleşim birimlerine yaklaşımın değişmesi.

    7. Sayfa
    Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler 2. Ekonomi: Toplumsal değişmeye etki eden en önemli faktörlerdendir. Benimsenen ekonomik sistemler, üretim, tüketim ilişkileri ve işbölümünün niteliği, enflasyon, deflasyon gibi yapısal bozukluklar toplumsal değişmeyi etkiler. Mesela; ekonomik krizler işsizliğin artmasına, bilim ve teknolojide durgunluklara, sosyal patlamalara, göç olgusunun ortaya çıkmasına veya artmasına neden olmaktadır.

    8. Sayfa
    Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler 3. Modernleşme: Modernleşmede; bilim, teknoloji, ekonomi vb. alanlarda daha ileri kabul edilen ülkelerin etkisi çok fazladır. Bu nedenle modernleşme daha ziyade gelişmiş ülkelerdeki yeniliklerin taklit edilmesi ya da benimsenmesi esasına dayanır.

    9. Sayfa


    10. Sayfa
    Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler 4. Küreselleşme: Ekonomik, sosyal, teknolojik, kültürel ve politik açılardan küresel bütünleşmenin artması, yerel olanın ortadan kalkması veya önemini yitirmesine küreselleşme denir. Toplumsal kimliğin, aidiyet bağının çözülmesi gibi olumsuz etkilerinin yanında; nitelikli insan yetiştirilmesi, mevcut uygarlığın yeniden şekillendirilmesi, başta eğitim ve sağlık olmak üzere toplumlar arası paylaşımın artması gibi olumlu etkileri de vardır.

    11. Sayfa


    12. Sayfa
    Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler 5. Bilim ve Teknoloji faktörü: Teknoloji, insanların doğa üzerindeki egemenliğini arttırarak işbölümü, otomasyon, şehirleşme vb. sağlayarak büyük değişmelere neden olmuştur. İnsan ilişkilerini, normları, kurumları, değerleri, düşünüş biçimlerini ciddi düzeyde etkileyerek değiştirmiştir. Mesela; makineleşmenin kentleşmeye, kentleşmenin de kadının iş hayatına atılmasında etkili olması gibi.

    13. Sayfa


    14. Sayfa
    Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler 6. Kültür faktörü: Toplumların değerleri, normları, örf ve adetleri, alışkanlıkları, inançları vb. birer kültür unsuru olarak değişmeyi etkiler. Özellikle evrensel maddi kültür unsurları, toplumların kültürünü olumlu ya da olumsuz değiştirmektedir. Örneğin: toplumsal hoşgörünün artmasıyla birlikte Türkler ve Yunanlılar arasındaki birbirlerine düşmanca yaklaşımlarının azalması.

    15. Sayfa


    16. Sayfa
    Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler 7. Demokratikleşme: Demokrasinin egemen olduğu toplumlarda toplumsal değişim daha sağlıklı ve planlı bir şekilde gerçekleşir.

    17. Sayfa
    Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler 8. Demografi faktörü: Nüfusun miktarındaki, yapısındaki ve niteliğindeki (eğitim seviyesi, çalışanların sayısı, cinsiyet dağılımı vb.) değişmeler toplumsal değişmeden bağımsız değildir. Mesela; hızlı nüfus artışı, ekonomik büyümeyi engellemekte, insanların milli gelirden daha az pay almalarına neden olabilmektedir. Örneğin: Türkiye’nin doğusundaki şehirlerden batısındaki şehirlere doğru olan göçler sonucunda, batıdaki şehirlerde ucuz işgücünün artması ve buradaki ticaretin gelişmesi, doğudaki şehirlerde işgücü yetersizliği nedeniyle ekonomik durgunluğun başlaması.

    18. Sayfa
    Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler 9. Kitle iletişim araçları: Teknolojik boyutu yüksek olan kitle iletişim araçları bilgi akışını hızlandırarak, bilgi çağına geçişte etkili olmuştur ve insanlar arasındaki etkileşimi artırmıştır. Kitle iletişim araçları sayesinde toplumların yapıları birbirlerine benzemeye başlamıştır. Tüketim alışkanlıklarının oluşturulması, beğenilerin, ilgilerin oluşturulması kitle iletişim araçları sayesinde olmaktadır.

    19. Sayfa


    20. Sayfa
    Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler 10. İnsan faktörü: İnsanları yönlendirebilen insanlar (özellikle liderler) toplumsal değişimde etkilidirler. Mesela; Atatürk, Gandhi.

    21. Sayfa


    22. Sayfa
    BİLİM, TEKNOLOJİ VE KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARI Bilim ve teknolojideki gelişmeler, 20.yyda baş döndürücü bir hızla gelişmiş ve insanların hayatlarını ciddi düzeyde kolaylaştırmıştır. Seri üretim sayesinde üretim iyice artmış bu da ihtiyaçların karşılanması, dağıtılması, paylaşılması gibi sorunların çözümünü kolaylaştırmıştır.

    23. Sayfa


    24. Sayfa
    BİLİM, TEKNOLOJİ VE KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARI Bilim ve teknolojinin ekonomi kurumunun üzerindeki bu etkilerinin yanında eğitim, sağlık ve özellikle Kitle iletişim alanlarındaki etkileri büyüktür. Özellikle kitle iletişim alanında çığır açıcı yenilikler gerçekleşmiştir. Kitle iletişim araçlarının (TV, internet, telefon vb.) hızla gelişmesi ve yaygınlaşmasıyla toplumlar kültür emperyalizmine açık hale gelmiş ve yerel kültürler ortadan kalkmaya başlamıştır. Ayrıca bu nedenle birçok milli kültür “tek tipleşme” tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır.

    25. Sayfa


    26. Sayfa
    BİLİM, TEKNOLOJİ VE KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARI Kitle iletişim araçları, insanlar arası ilişkileri ciddi düzeyde etkilemiştir:Artık insanlar yüz yüze iletişimi iyice azaltarak birçok konuyu, işini, ilişkisini telefon ve internet üzerinden yapmaya başlamıştır. Bu durum sosyal ilişkileri temelinden sarsmaya başlamıştırKomşuluk, arkadaşlık, akrabalık ilişkileri zayıflamıştır. Artık internet ve televizyon üzerinden evlilikler bile yapılmaya başlanmıştır. Kitle iletişim araçlarındaki yenilikler bireylerin gerek aile gerekse toplum içindeki sosyalleşme sürecini de olumsuz yönde etkilemeye başlamıştır.

    27. Sayfa


    28. Sayfa
    MODERNLEŞME Modernleşme geniş kapsamlı bir değişim sürecidir. Modernleşme; toplumların yaşadıkları çağın niteliklerine ve gerekliliklerine sahip olabilmeleri adına tüm yapılarında değişim göstermesidir. Yani modernleşme; azgelişmiş ülkelerin, sosyal, siyasal, ekonomik, bilimsel, kültürel vb. bakımdan kendilerinden daha ileri derecede olan ülkelerin modelini benimsemeleri ve onlara benzeme sürecidir. Kısacası onların modeline uygun değişim gösterme süreçleridir. Bu açıdan modernleşme değişmenin özel bir şeklidir.

    29. Sayfa
    KÜRESELLEŞME (GLOBALLEŞME) Küreselleşme; ulusal düzeydeki bütün faaliyetlerin dünya düzeyine aktarılması yani uluslararası bir niteliğe kavuşmasıdır. Küreselleşme; ülkelerin sahip oldukları milli ve manevi değerlerin dünya ölçeğinde yayılması, farklılıkların bir bütünlük ve uyum içinde ortadan kalkması ve dünyanın “küresel bir köy” haline gelmesidir.

    30. Sayfa
    KÜRESELLEŞME (GLOBALLEŞME) Ayrıca küreselleşme, kapitalizmin dünyayı homojenleştirdiği, heterojen farklılıkları yok ederek bir bütünsellik sağladığı, artık herkesin kaderinin ortak bir "küresel dünyanın" oluşumuna bağlandığı tezi üzerine kuruludur. Diğer taraftan küreselleşme sosyolojik, ekonomik, kültürel ve siyasal anlamda dünyaya açılma ve dünya ile bütünleşme olarak da tanımlanabilmektedir.

    31. Sayfa
    KÜRESELLEŞME (GLOBALLEŞME) Özellikle bilginin küresel düzeyde paylaşılması ve yayılması küreselleşme olgusunun ortaya çıkmasında temel etkenlerden biridir. Günümüzde bilişim teknolojilerinin ucuzlaması ve yaygınlaşması bilgi akışını hızlandırmış, zaman, mekân ve mesafe algılamalarını değiştirmiş, kültürleşme sürecine ivme kazandırarak küresel değerlerin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Toplumun yapılarında meydana gelen gelişmeler; nüfusun farklılaşması, aile biçimleri ve yaşam tarzlarının değişmesi küreselleşmenin yol açtığı önemli sonuçlardan sadece bazılarıdır.

    32. Sayfa
    Sanayi Öncesi Toplumlarda Sanayileşme İle Meydana Gelen Önemli Bazı Değişmeler:Tüketim için üretimin yerini, pazar için üretim alır.• Ticaretle, küçük işletmelerin yerini büyük işletmeler alır.• El zanaatları giderek yok olurken yerini büyük çapta üretim yapan makinelere dayalı üretim alır.• Ulaşım ve iletişim olanakları gelişir.• Kırsal kesimden kentlere hızlı göç yaşanır.• Dinsel eğitimin yerini laik eğitim alır.• Baskıcı siyasal yapılar, demokratik yapıya dönüşür.• Aile yapısı ataerkil aileden, yoğun olarak çekirdek aileye dönüşür.• Yüz yüze birincil ilişkilerin yerini ikincil ilişkiler alır.• Uluslararası ekonomik ve kültürel ilişkiler artar.

    33. Sayfa
    ÖRNEK 1:Üretimde otomasyon ve uzmanlaşmanın yaygınlaşması, farklı niteliklere sahip olan bir işgücü ihtiyacını doğurmuştur. Bu da eğitimde bir işe veya mesleğe hazırlayıcı faaliyetlerin yaygınlaşmasına yol açmıştır.Bu durum, toplumsal kurumların değişmesiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine örnek olabilir?A) Toplumsal kurumların hızla değişmesi bunalımlara yol açar.B) Yerleşik toplumsal kurumlar diğerlerinden daha yavaş değişir.C) Toplumsal kurumlardan birindeki değişme, diğerlerini de değişmeye zorlar.D) Toplumsal kurumların değişmesinde kendi iç dinamikleri önemli bir rol oynar.E) Değişme süreci içindeki bir kurumun bazı işlevlerini diğer toplumsal kurumlar üstlenir.

    34. Sayfa
    ÖRNEK 2:Toplumsal öğelerin değişme hızları birbirinden farklıdır. Bu yüzden belli bir zaman aralığında, bazı toplumsal öğeler hızla değişerek farklılaşırken bazı öğelerde çok az değişiklik görülür.Bir toplumda gözlenebilecek aşağıdaki durumlarda hangisi bu görüşle açıklanabilir?A) Geleneksel ve çağdaş özelliklerin bir arada bulunmasıB) Toplumsal değişimin kararlı ve sürekli olmasıC) Toplumda olup bitene karşı duyarlığın artmasıD) Kişisel ve yüz yüze ilişkilerin yaygınlaşmasıE) Bazı toplumsal kurumların birden çok işlevi yerine getirmesi

    35. Sayfa
    ÖRNEK 3:Gerçeklerin durmadan değiştiği, değişmeyen toplumsal düzen ve düzenlemelerden söz edilemeyeceği bir dünyada yaşıyoruz. Kurumları, kuralları, inanç ve kanıları kutsal, dokunulmaz ve değişmez şeyler saymak artık mümkün değildir. Bu nedenle toplumda tek değişmez kural, her yurttaşı eğitmek ve onların yaşamın her yönünü özgürce tartışabilecekleri bir ortam sağlamak olmalıdır.Buna göre, günümüz toplumunun gerektirdiği niteliklerde insanlar yetiştirebilmek için, Atatürk’ün aşağıdaki sözlerinden hangisinin toplumda ilke olarak benimsenip uygulanması gerekir?A) Yurtta sulh, cihanda sulh.B) Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür.C) Denebilir ki, hiçbir şeye muhtaç değiliz, yalnız tek bir şeye çok ihtiyacımız vardır: Çalışkan olmak.D) Cumhuriyet, fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür nesiller ister.E) Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.

    36. Sayfa
    ÖRNEK 4:Sanayileşmiş toplumlarda, kadınların statü ve rollerinde, ev dışında çalışmaya başlamalarıyla birlikte önemli değişmeler olmuştur. Kadınlar bir yandan toplumda erkeklere özgü kabul edilen, iş, statü ve rollere sahip olurken, diğer yandan ailede alınan kararlara da aktif olarak katılmakta, ev işlerinde ve çocuk bakımında babanın da sorumluluk almasını istemektedirler. Bu durum erkek egemenliğinin giderek azalmasına yol açmaktadır.Sanayileşmeyle birlikte ailenin otorite yapısında görülen bu değişmenin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?A) Kadının ekonomik bağımsızlık kazanmasıB) Ailenin, bazı görevlerini diğer kurumlara devretmesiC) Eşlerin benzer sosyokültürel etkinliklere yönelmeleriD) Kadının daha az çocuk sahibi olmasıE) Eşler arasındaki duygusal bağın güçlenmesi

    37. Sayfa
    ÖRNEK 5:Eskiden, aşıklar diyar diyar gezerek halkın dertlerinin duyurulmasına aracılık ederlerdi. Kars yöresinden bir aşık, köyündeki yoksulluğu şiirlerine, türküsüne döküp diğer insanlara ulaştırırdı. Bugün basın ve televizyon var. Bu nedenle, ülkemizde aşık geleneği sona eriyor.Bu parçada, aşık geleneğinin son bulması aşağıdakilerden hangisine bağlanmaktadır?A) Toplumsal gereksinimlere B) Teknolojik değişmelereC) İşbölümündeki farklılaşmalaraD) Bilgi birikimindeki çeşitlenmelereE) Bireyler arası dayanışmanın azalmasına

    38. Sayfa
    ÖRNEK 6:Aşağıda, bazı durumlar ve bunlarla ilgili atasözleri verilmiştir.— Acısı yeni olan birinin üzüntüsünü artıracak söz ya da davranışlardan kaçınmak gerektiğini belirtmek için “Açık yaraya tuz ekilmez.” denir.— Yetersiz koşullarda yapılacak işin verimli olamayacağını anlatmak için “Ay ışığında ceviz silkelenmez.” denir.— Bir işi sonuçlarıyla birlikte tekrar tekrar düşünüp, dikkatle planladıktan sonra yapmak gerektiğini anlatmak için “Dokuz ölç, bir biç.” denir.Bunlar, atasözlerinin hangi işlevini örneklendirmektedir?A) Toplumsal bir olayı değişik yönleriyle açıklamaB) Toplumda, önyargılı davranışların yaygınlaşmasını önlemeC) Toplumun deneyim ve gözlemlerini aktarmaD) Toplumdaki ortak özlemleri yansıtmaE) Toplumsal değerleri, günün koşullarına uygun hale getirme

    39. Sayfa
    ÖRNEK 7:Otomobil icat edildikten sonra, trafik akışını sağlayacak yeterli genişlikte yollar yapılmasaydı, otomobil - yaya ilişkisini düzenleyecek kurallar konmasaydı belki de otomobil insanlar tarafından kabul görmeyecek, bu denli yaygınlaşmayacaktı.Buna göre, teknolojik gelişmelerin kabul görmesi aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?A) Çevrenin ve toplu yaşamın yeniliklerle uyumlu hale getirilmesineB) Sorun yaratabilecek teknolojik değişmelerin engellenmesineC) Çevrenin düzenlenmesinde ekonomik olanaklardan yararlanılmasınaD) Değişmeye neden olan etkenlerin açıklanmasınaE) Sorunların çözümünde önceki deneyimlerden yararlanılmasına

    40. Sayfa
    ÖRNEK 8:İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra çok hızlı bir gelişme sürecine giren Japonya’da ekonominin büyümesiyle hizmet talebi arttı, kadınlar daha kolay iş bulmaya başladı. Bugün çalışanların %40’ını oluşturan kadınlar için Konfüçyüs’ün “Gençliğinde babana, yetişkinliğinde kocana, yaşlılığında oğluna hizmet edeceksin.” ilkesi önemini hızla yitiriyor, eski geleneklerin etkisi ve görücü usulü evlilik azalıyor. Kadın çağdaş dünyada erkeklerle aynı statüye ulaşıyor. Bu parçada sözü edilen durum aşağıdakilerden hangisine örnektir?A) Ulusal amaçların ekonomik gelişme üzerindeki etkisine B) Siyasal yönetimdeki değişmenin ulusal amaçlar üzerindeki etkisine C) Ekonomik değişmenin toplumsal değerler üzerindeki etkisine D) Toplumsal değerlerdeki değişmenin eğitim sistemi üzerindeki etkisine E) Ekonomik gelişmenin siyasal yönetim üzerindeki etkisine

    41. Sayfa
    ÖRNEK 9:Zanaatkarlar atölyelerde insan nüfusuna yetecek miktarda üretim yapamıyorlardı. Bunun sonucu olarak, fabrika tarzı, seri ve bol üretime geçildi.• Artan üretimi karşılayacak hammaddeyi ve enerjiyi bulma ve ürün fazlasını başka ülkelere gönderme isteği, taşımacılığı ve petrolün önem kazanmasını sağladı.• Üretimin ve bilgilerin artması, insanlara bir an önce hem ürünlerin tanıtılmasını hem de bilgilerin iletilmesini gerektirdi. Bu da iletişim devrimini doğurdu.Yukarıda verilenlere göre, toplumsal değişmeye neden olan temel etken aşağıdakilerden hangisidir?A) İnsan gereksinimleriB) Yönetim yapısıC) Hızlı nüfus artışıD) Kültürel ilişkilerE) Toplumsal dayanışma

    42. Sayfa
    TOPLUMSAL GELİŞME Toplumsal gelişme, bir toplumda belli ölçütlere göre ileriye doğru bir değişmeyi (sosyal, siyasal, kültürel, ekonomik vb. alanlarda) ifade eder. Toplumsal gelişme, toplumsal yapıyı oluşturan birçok öğenin ileriye doğru değişip bir araya gelmesiyle oluşur. Yani bu öğeler tek başına değil, hep birlikte gerçekleştiği zaman toplumsal gelişmeden söz edebiliriz Toplumsal gelişmeye örnek olarak; milli gelirin artması ve dengeli dağılımını verebiliriz.

    43. Sayfa
    Toplumsal Gelişmenin Unsurları a) Ekonomik Büyüme: Ekonomik büyüme, bir ülkenin zenginliğinin zaman içerisinde artması demektir. Bir ülkede mal ve hizmet üretiminin artması, bireylerin temel ihtiyaçlarının karşılanması, sermaye birikiminin artması, yaşam kalitesinin yükselmesi, kişi başına düşen milli gelirin artması gibi unsurlar ekonomik büyümenin göstergeleridir. Ekonomik faaliyetler bir toplum için hayati bir öneme sahiptir; çünkü toplumsal ihtiyaçlar, sahip olunan ekonomik imkânlara göre karşılanır. Bu nedenle ekonomik büyüme tüm ülkeler için temel amaçtır.

    44. Sayfa
    Toplumsal Gelişmenin Unsurları b) Orta Tabakanın Genişlemesi: Alt tabakadaki insanların yukarıya geçişlerinin kolaylaşması anlamına gelir. Orta tabakanın sayıca fazla olması ve bunların refah düzeyinin yüksek olması toplumda genel olarak dengeyi sağladığından toplumdaki çatışmaları, gerilimleri azaltan önemli bir etken olacaktır. Bu nedenle orta tabakanın genişlemesini sağlamak için adil gelir dağılımı, dengeli vergi politikası, bireylerin, konut, sağlık, eğitim vb. ihtiyaçlarının karşılanması gerekir. Böylece tabakalar ve sınıflar arasındaki yaşam biçimi, gelir düzeyi, eğitim düzeyi vb. alanlardaki uçurumlar (büyük farklar) azalarak toplumda birlik ve bütünlük daha kolay sağlanır. Özellikle gelişmiş ülkelerde orta tabaka geniştir

    45. Sayfa
    Toplumsal Gelişmenin Unsurları c) Hukukun Üstünlüğü,demokrasi ve insan hakları :Bir toplumda toplumsal gelişmenin ortaya çıkabilmesi için ekonomik gelişme ve büyüme yeterli değildir. Sosyal, kültürel ve siyasal birtakım gelişmelerin de gerçekleşmesi gerekir. Bir ülkenin demokrasi ile yönetiliyor olması, buna paralel olarak demokratik kültürün toplumsal ilişkilere kadar yayılması, insan haklarını güvence altına alacak hukuksal bir düzenin tesis edilmesi ve son olarak hukukun üstünlüğüne dayanan bir siyasal sistemin kurulması toplumsal gelişmenin ekonomiden sonraki en önemli ayağını oluşturur. Dünyadaki gelişmiş ülkelere bakıldığında bu gelişmelerin tamamını hemen hemen gerçekleştirdiklerini görüyoruz.

    46. Sayfa
    TOPLUMSAL BÜTÜNLEŞMEToplumsal Bütünleşme: Toplumdaki fertlerin ortak duy­guları, değerleri paylaşması, aralarında iletişimin, dayanış­manın yüksek olması insanların, kurumların bir arada bulun­masını sağlar. Toplumu meydana getiren maddi ve maddi olmayan öğelerin bir anlam belirtecek ve işleyen bir bütün olacak biçimde birbirini tamamlamalarına toplumsal bütün­leşme denmektedir.

    47. Sayfa
    TOPLUMSAL ÇÖZÜLMEBir toplumda kültürün maddi ve manevi öğelerinin birlikte iş­leyen bir bütün oluşturacak şekilde birbirini tamamlayamamasına denir. Toplumsal bütünleşmenin tersi bir durumdur.Toplumsal çözülme ile toplumsal kurumlar arası işbirliği azalır, toplumun manevi değerlerine olan inanç zayıflar, toplum­sal sorunlar artar.

    48. Sayfa
    TOPLUMSAL ÇÖZÜLMENİN NEDENLERİToplumsal çözülmenin temel nedenleri şunlardır. İş bölümü yetersizliği: Toplumda cinsiyet, yaş, eğitim seviyesi, meslek vs. özelliklere göre işlerin verimli bir şekil­de paylaşılamamasıdır.Örgütlenme yetersizliği: Toplumsal yapıyla uyumlu ör­gütlerin oluşturulamaması, toplumsal kurumların çözülmesi, toplumu zor sorunlarla karşı karşıya bırakır ve çözülmeye sebep olur.Milli ve manevi değerlerin zayıflaması: Toplumu bir ara­da tutan vatan sevgisi, tarih bilinci, din gibi değerlere olan inancın zayıflaması toplumsal çözülmeyi hızlandırır.

    49. Sayfa
    TOPLUMSAL ÇÖZÜLMENİN NEDENLERİSosyal ilişkilerde ve aile yapısında karşılıklı sevgi, saygı, bağlılık ve dayanışmanın zayıflaması. Din, vicdan ve ifade özgürlüğünün kısıtlanması.Toplumda iş bölümünün, sosyal farklılaşmanın gelişememesi ve örgütlenme yetersizliği.İnsan haklarını güvence altına alan bir hukuk devleti anlayışının yerleşememesi.

    50. Sayfa
    TOPLUMSAL ÇÖZÜLMENİN NEDENLERİÇoğulcu demokratik yapıya geçilememesi.Birey ve sosyal grupların aynı toplumda yaşadıklarının bilincine varamamaları.Ekonomik istikrarsızlığın rüşvet, yolsuzluk gibi ahlaki sorunlara yol açması ve işsizlik sorununun çözülememesi.Orta sınıfın genişleyememesi, sosyal ve ekonomik tedbirlerle teşvik edilmemesi.  Toplumsal kurumların değişime ayak uyduramaması.

    51. Sayfa
    TOPLUMSAL ÇÖZÜLMENİN YOL AÇTIĞI TOPLUMSAL SORUNLARHem ahlaki hem ekonomik hem de sosyal hayatın gündelik akışında bir çöküş meydana getirir.Suç oranları artar.Aile, eğitim, siyaset ve din gibi toplumsal kurumlar işlevsiz ve içi boş kurumlara dönüşürler.Sosyal adaletsizlik oluşur.

    52. Sayfa
    ÇÖZÜM ÖNERİLERİMilli gelir adaletli dağıtılmalı.Milli birlik bilinci uyandırılmalı.Kültürel değerlere sahip çıkılmalı.Orta tabaka genişlemeliEğitime önem verilmeli, yatırım yapılmalı ve eğitim seviyesi yükseltilmeli.İş bölümü ve uzmanlaşma armalı.

    53. Sayfa
    ÖRNEK 1:Aşağıdakilerden hangisi “toplumsal çözülme” kavramını açıklar?A) Yerleşik kurallardan farklı, yeni kuralların oluşmasıB) Bireylerin birbirlerinin çıkarlarını sınırlamaya çalışmasıC) Toplumsal kurallara karşı kayıtsızlığın yaygınlaşmasıD) Farklı değerlere sahip bireylerin bir arada yaşamasıE) Geçici olarak eski toplumsal düzene dönülmesi ©

    54. Sayfa
    ÖRNEK 2:Sosyal çözülmenin yaşandığı bir toplumda aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenemez?a) Kurumlar arası dayanışma artar.b) Değerlere bağlılık azalır.c) Sosyal sapmalar başlar.d) Birincil ilişkiler yerini ikincil ilişkilere bırakır.e) Toplumsal kurumlara duyulan güven azalır . (A)

    55. Sayfa
    ÖRNEK 3:Aşağıdaki toplum modellerinden hangisinde sosyal çözülme görülür?a) İlkel yaşantıya bağlı kabile toplumlarındab) Korunma amaçlı birlik ve güç oluşturmuş bir toplumdac) Milli birlik ve beraberlik duygusunun zayıfladığı toplumlardad) Kuvvetli inanç birliğine sahip toplumdae) Birlikte göç etmekte olan göçebe toplumda ©

    56. Sayfa
    ÖRNEK 4:Aşağıdakilerden hangisi sosyal çözülmenin nedenlerinden biri değildir?a) Milli birlik şuurunun azalmasıb) Demokratik kurumlaşmanın yetersizliğic) Toplumsal işbölümünün sağlıklı olarak gerçekleşmesid) Fırsat eşitliğinin sağlanamamasıe) Toplumsal ihtiyaçların karşılanamaması ©

    57. Sayfa
    ÖRNEK 5:Aşağıdakilerden hangisi toplumsal çözülmenin sonuçlarından biri değildir?a) Büyük kentlerde suç oranının artmasıb) Şiddet, alkolizm ve ruhsal bozuklukların artmasıc) Ortak inanç ve değerlerin azalmasıd) Toplumda güvensizliğin ortaya çıkmasıe) Birincil ilişkilerin artması (E)

Toplumsal Değişme Videoları

  • 3

    1 ay önce
    TOPLUMSAL DEĞİŞME KURAMLARI - Ünite 1
  • 1

    1 ay önce
    LYS Sosyoloji Toplumsal Değişme Olgusu Ve toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler
  • 0

    1 ay önce
    TOPLUMSAL DEĞİŞME

Toplumsal Değişme Soru & Cevap

Toplumsal Değişme Ek Bilgileri

  • 0
    3 yıl önce

    Toplumsal Değişme Nedir?
    Toplumun siyasal, sosyal ve ekonomik gelişme ve değişmelere paralel olarak gösterdiği eğilim


Sende Bilgi Ekle

Bu yazının geliştirilmesine yardımcı ol.

Kapak Resmi
Toplumsal değişmenin itici güçleri